TÜFE endeksi, 2026 yılında 81 il genelinde 39.070 işyeri ve 5.246 konuttan derlenen 636.640 fiyat verisi üzerinden hesaplanmaktadır.
TÜFE, hanehalklarının tüketim kalıplarını gerçeğe uygun yansıtmak amacıyla 428 madde ve 972 madde çeşidini kapsayan geniş bir sepet üzerinden izlenmektedir. Endeks, herhangi bir sosyo-ekonomik grup ayrımı yapmaksızın tüm nüfusun genelini temsil eden 'zincirleme Laspeyres' yöntemiyle üretilmektedir. 2025 temel yılı baz alınarak hazırlanan veriler, para politikaları ve ekonomik karar süreçlerinde temel gösterge olarak kullanılmaktadır.
KAYNAĞIN ORİJİNAL METNİ
3. İstatistiksel Sunum
3.1. Verinin Tanımı
Verinin tanımı:Tüketici fiyat endeksi (TÜFE), hanehalklarının nihai tüketim amacıyla satın aldıkları mal ve hizmetlerin fiyatlarında zaman içinde meydana gelen değişimleri ölçer.
Çalışmanın amacı:Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), hanehalklarının tüketim amacıyla satın aldıkları mal ve hizmetlerin fiyatlarında meydana gelen değişimleri ölçen temel bir göstergedir. TÜFE, düzenli ve zamanında üretilmesi sayesinde ekonomi genelindeki enflasyonun izlenmesinde yaygın olarak kullanılmakta ve özellikle para politikası başta olmak üzere ekonomik politika oluşturma süreçlerinde kilit bir istatistik niteliği taşımaktadır.Bu yönüyle TÜFE, kamu sektörü, özel sektör ve hanehalkları açısından önemli ve geniş kapsamlı mali sonuçlar doğurabilen temel bir ekonomik göstergedir.
3.2. Sınıflama Sistemi
Sınıflamalar:Ağırlıkların belirlenmesinde ve endeksin hesaplanmasında, Amaca Göre Bireysel Tüketim Sınıflaması’nın güncel sürümü olan COICOP 2018 esas alınmış; hanehalkı tüketim harcamaları bu sınıflama kapsamında 13 ana harcama grubu ve 43 harcama grubu düzeyinde derlenmiştir.
3.3. Sektörel Kapsam
Sektörel Kapsam:COICOP 2018 kapsamında hanehalklarının bireysel tüketim harcamaları; gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içecekler, tütün ve tütün ürünleri, giyim ve ayakkabı, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar, mobilya ve ev eşyaları, sağlık, ulaştırma, bilgi ve iletişim, eğlence, dinlence, spor ve kültür, eğitim hizmetleri, lokantalar ve konaklama hizmetleri, sigorta ve finansal hizmetler ile kişisel bakım, sosyal koruma ve çeşitli mal ve hizmetler olmak üzere 13 ana harcama grubu altında sınıflandırılmaktadır.
Nüfus Kapsamı:TÜFE hesaplamalarında belirli bir sosyo-ekonomik grup ayrımı yapılmaz, dolayısıyla endeks tüm gelir gruplarını ve nüfusun genelini temsil edecek şekilde hesaplanır. Bu kapsamda:
Tüketim Harcaması Kapsamı:2025 temel yıllı TÜFE, harcamayı yapan kişilerin uyruğuna ve yurtiçinde yerleşik olup olmadıklarına bakılmaksızın ülke sınırları içerisinde yapılan bütün nihai parasal tüketim harcamalarını kapsamaktadır.
3.4. İstatistiksel Kavramlar ve Tanımlar
Endeks Formülü:Belirli bir dönem için mal ve hizmet sepetine
dayanan, ağırlık ve miktarların sabit olduğu, fiyat değişimlerinin endekse
yansıtıldığı yöntem olanLaspeyres tipi veya Sabit Ağırlıklı Toplam Fiyat Endeksidir.
Zincirleme Laspeyres Endeksi:Laspeyres formülü ile hesaplanan endeks
serisinin bir önceki döneme göre ilişkilendirilerek devam ettirilmesidir. Bu
yöntemle endeks hesaplamak için fiyatları takip edilen maddelerin her yıl
ağırlıkları ve madde sepeti güncellenmektedir. Bunun için her yıl aralık ayı
itibari ile, yeni maddeler endekse dahil edilmekte ve yeni ağırlıklar endeks
hesabında kullanılmaktadır.Ağırlıklar yıl boyunca sabit tutulmaktadır.
Ağırlık:Ağırlık, ürün veya ürün gruplarının hanehalkı tüketimi içindeki göreli payını ifade eder. TÜFE ağırlıkları, ulusal hesaplar kapsamında derlenen hanehalkı nihai parasal tüketim harcamalarına dayanmakta; alt düzeylerdeki ayrıntılı ağırlıklar ise Hanehalkı Bütçe Anketi (HBA) verileri ve idari kayıtlar kullanılarak oluşturulmaktadır.
Fiyat:TÜFE’de kullanılan fiyatlar, tüketicinin nihai olarak ödediği fiyatlar olup, ürün üzerindeki tüm dolaylı vergileri (KDV, ÖTV gibi) içerir. Fiyatlar peşin ödeme esasına göre alınır.Fiyat kaydı yapılırken "edinim" yaklaşımı benimsenmiştir. Bu, bir malın fiyatının tüketici tarafından satın alındığı anda kaydedildiği anlamına gelir. Taksitli satışlar veya ilerleyen dönemlerde ödenmesi gereken fiyatlar, TÜFE hesaplamalarına dahil edilmez.
Tüketim (Madde) Sepeti:TÜFE, toplumun tüketim kalıplarını mümkün olduğunca gerçeğe yakın bir şekilde yansıtmayı hedefleyen bir mal ve hizmet sepeti üzerinden hesaplanır. Piyasada mevcut olan tüm mal ve hizmet fiyatlarının takip edilmesi mümkün olmadığından, TÜFE hesaplamaları için hanehalklarının tüketim harcamalarında önemli yer tutan mal ve hizmetler dikkate alınarak bir sepet oluşturulur ve bu sepette kapsanan maddelerin fiyatı takip edilir.
3.5. İstatistiki Birim
Hanehalklarının tüketimine yönelik mal ve hizmet fiyatları
3.6. Kitle
Kitle:Türkiye geneli için tahmin veren TÜFE’de 2026yılında 81 ilin tamamı ve 239 ilçekapsamında, 39 070 işyeri ve 5 246 konuttan (kira) 428 madde, 972 madde çeşidi içinher ay yaklaşık 636 640 fiyat derlenecektir.
3.7. Coğrafi Kapsam
Coğrafi kapsam:Türkiye’de TÜFE, ülke genelini kapsayacak şekilde hesaplanmaktadır. 2025=100 temel yıllı TÜFE tüm Türkiye’yi temsil edecek bir örnekleme planına dayanarak oluşturulmuştur. Bu kapsamda fiyat verileri, 26 bölge müdürlüğü ve merkez tarafından farklı illerde ve yerleşim yerlerinde düzenli olarak toplanmaktadır.
3.8. Zaman Kapsamı
1982 yılından itibaren veri mevcuttur.
3.9. Temel Dönem/Yıl
2025=100
Dinamik Tablolar ve Grafikler
Tablolar
Raporlar
Önceki Bültenler