Sermaye piyasalarında sürdürülebilir finansman teşviki nasıl işliyor?

KAYNAĞIN ORİJİNAL METNİ

2022-2026 STRATEJİK PLAN

SERMAYE PİYASASI KURULU

İBRAHİM ÖMER GÖNÜL

BAŞKAN

i

BAŞKANIN SUNUŞU

Son birkaç yılda Covid-19 pandemisinin etkileri küresel ekonomi ve finansal piyasa

hareketlerinin yönü açısından belirleyici olmuştur. Pandeminin başladığı 2020 Mart ayı ve

takip eden dönemlerde, küresel finansal piyasalarda çalkantılar görülmüş, buna karşılık

ulusal ve uluslararası düzenleyici kuruluşlar, piyasalarda istikrarın korunması amacıyla bir dizi

tedbiri hayata geçirmiştir. Ülkemizde de özellikle pandeminin başlangıcında piyasa

fiyatlarında ani dalgalanmalar görülmüş bulunmaktadır. İlk etapta, Kurulumuz ve Borsa

İstanbul tarafından benimsenen devre kesici uygulamaları ve açığa satış sınırlamaları ile

ani fiyat hareketlerinin önüne geçilmesi hedeflenmiştir. Kurulumuzca 2020 ve 2021 yıllarında

pandeminin olumsuz etkilerinin bertaraf edilmesi amacıyla ayrıca, piyasalarda iş

sürekliliğinin sağlanmasına yönelik tedbirler alınmış ve bazı esneklikler tanınmıştır.

Pandeminin başlangıcında piyasalarda görülen dalgalanmanın hemen ardından,

yatırımcıların ve şirketlerin sermaye piyasalarına olan ilgisinde büyük bir artış gözlenmiştir.

Yerli yatırımcıların sermaye piyasalarına yönelmesi neticesinde, pay piyasası yatırımcı sayısı

2019 – 2021 yıllarında yaklaşık iki katına çıkarak 2,35 milyonu geçmiştir. Artan yatırımcı

ilgisine karşılık, şirketler de yatırımlarını finanse etmek amacıyla sermaye piyasalarından

daha fazla fon sağlamışlardır. Bu gelişme sonucunda 2021 yılı toplam 52 şirket tarafından

gerçekleştirilen ilk halka arzlarda 21,6 milyar TL fon toplanmıştır.

Son dönemler, pandeminin küresel çapta ekonomilere verdiği zararlarla zorlu geçse de

geçtiğimiz beş yıl Kurulumuzun stratejik amaç ve hedeflerinin gerçekleştirilmesi yönünde

önemli mesafe kat edilmiştir.

Piyasalara duyulan güvenin artırılması anlamında, Kurulumuzca uygulanan idari para

cezalarına ilişkin olarak yapılan değişiklikler, bilgi suiistimali ve piyasa dolandırıcılığı suçları

için öngörülen hapis cezalarının alt sınırının yükseltilmesi ve temerrüt durumunda tahvil

sahiplerinin hak ve yararlarının korunmasına yönelik borçlanma aracı sahipleri genel kurulu

düzenlemeleri öne çıkmaktadır. Diğer taraftan yeni araçların piyasalarımıza kazandırılması

amacıyla, menkul kıymetlerin teminatlı ihracı ve projeye dayalı menkul kıymet

düzenlemeleri tamamlanmıştır. Özellikle teknoloji alanında faaliyet gösteren, katma değer

yaratma ve rekabet potansiyeli yüksek, yenilikçi şirketlerin paylarını halka arz etmeksizin

sermaye piyasalarından finansman sağlamalarına yönelik kitle fonlaması düzenlemesi

mevzuatımıza kazandırılmıştır.

Sermaye piyasalarının derinleşmesine ve sağlıklı fiyat oluşumuna kurumsal yatırımcıların

sağladığı katkılar dikkate alınarak bu alanlardaki düzenlemelerimiz de sürekli gelişim

göstermiştir. Erken aşama şirketlerin sermaye piyasalarından finansman temin etmesini

destekleyen modellerden birisi olan girişim sermayesi yatırım fonlarına ilişkin

düzenlemelerimiz sektör ihtiyaçları da dikkate alınarak güncellenmiş olup, bu sektörde de

son iki yıl içinde kayda değer bir büyüme gözlenmiştir. Ayrıca, emeklilik fonlarının portföy

yönetiminde rekabetçi yapıya kavuşmalarını ve yatırımcıların farklı kurucuların emeklilik

fonlarına kolaylıkla erişebilmelerini sağlayacak BEFAS platformu da 2021 yılı içinde faaliyete

geçmiştir.

ii

Çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim anlamında sürdürülebilir faaliyetlerin finansmanı son

dönemde küresel ölçekte ortaya çıkan en önemli konulardan birisi olmuştur. Bu amaçla,

ihraççılar tarafından faaliyetlerinin sürdürülebilirliği konusunda yatırımcılara yeterli bilginin

sunulması için 2020 yılında Sürdürülebilirlik İlkeleri Uyum Çerçevesi Kurulumuzca

yayımlanmıştır. Diğer taraftan, önümüzdeki dönemde artış gösterecek olan iklim değişikliği

etkilerinin azaltılması ve uyum, atık yönetimi, su kaynaklarının korunması gibi konularda

yapılacak sürdürülebilir yatırımların finansmanı konusunda bankacılığa alternatif

kaynakların oluşturulması gerekmektedir. Bu ihtiyacı karşılamak amacıyla Kurulumuzca

hazırlanan, “Yeşil Borçlanma Aracı, Sürdürülebilir Borçlanma Aracı, Yeşil Kira Sertifikası,

Sürdürülebilir Kira Sertifikası Rehberi” 2022 Şubat ayında yürürlüğe girmiştir. Uluslararası

standartlarla uyumlu olarak hazırlanan Rehberle, sürdürülebilir yatırımların finansmanına

yönelik olarak ihraç edilecek borçlanma aracı ve kira sertifikaları için ihraç süreçleri ve

şeffaflık yükümlülükleri belirlenmiştir. Yine bu bağlamda yeşil ve sürdürülebilir borçlanma

aracı ve kira sertifikası ihraçlarının teşviki amacıyla SPK, Borsa İstanbul ve Merkezi Kayıt

Kuruluşu ücretlerinin %50 indirimli uygulanmasına karar verilmiştir.

İçinde bulunduğumuz dönemde, finansal piyasa düzenleyicilerinin gündeminde önemli

yere sahip olan bir diğer konu da dijitalleşme ve finansal teknolojilerin kullanımı olmuştur.

Bu gelişme karşısında, Kurulumuzca aracı kurum ve portföy yönetim şirketlerinin müşterileri

ile yapacakları uzaktan sözleşmeler ve kimlik doğrulama yöntemlerine yönelik

düzenlemeler tamamlanmıştır.

2022-2026 Stratejik Planında temel kurumsal amaçlarımız sermaye piyasalarının arz ve talep

yönlerinin güçlendirilmesi, sermaye piyasalarında güven ve etkinliğin artırılması ve kurumsal

kapasitenin güçlendirilmesi olmaya devam edecektir. Küresel iyi uygulama örnekleri

dikkate alınarak tüm sermaye piyasası kurumlarının geliştirilmesi, risklerin takibi, finansal

farkındalığın artırılması, girişimcilerin ve ortaklıkların piyasalarımızın sunduğu olanaklardan

en üst seviyede yararlanması hedeflenmektedir. Ayrıca, dijitalleşmenin getirdiği fırsat ve

riskler dikkate alınarak düzenleme ve uygulamaların gözden geçirilmesi, piyasalarımızın

ihtiyaçlarına cevap verecek, teknolojik gelişmelerle uyumlu kurumsal alt yapının

geliştirilmesi için de çaba gösterilecektir. Artan iletişim kanallarıyla birlikte yatırımcıların

yanıltılması riskinin artması da dikkate alınarak gözetim ve denetim faaliyetlerimizin

etkinliğinin artırılması öncelikli hedeflerimizden olmaya devam edecektir. Bu kapsamda,

önümüzdeki beş yıllık dönemde 2022-2026 Stratejik Planı bize rehberlik edecektir.

Yeni Stratejik Planın sermaye piyasalarımız ve ülkemize hayırlı olmasını diler, planın

hazırlanmasında emeği geçen herkese teşekkür ederim.

iii

İÇİNDEKİLER

BAŞKANIN SUNUŞU................................................................................................. İİ

İÇİNDEKİLER ............................................................................................................ İV

KISALTMALAR .......................................................................................................... V

DURUM ANALİZİ ....................................................................................................... 1

1. KURUM İÇİ ANALİZ ................................................................................................. 1

1.1. Kurumsal Çerçeve ............................................................................................................. 1

1.2. Yasal Yükümlülükler ve Mevzuat..................................................................................... 1

1.3. Organizasyon Yapısı ......................................................................................................... 2

1.4. İnsan Kaynakları ................................................................................................................ 3

1.5. Fiziki Kaynaklar .................................................................................................................. 4

1.6. Mali Durum ......................................................................................................................... 4

1.7. Teknolojik Altyapı .............................................................................................................. 5

1.8. Temel Değer ve İlkeler ...................................................................................................... 6

1.9. Paydaşlarımız ..................................................................................................................... 7

2. ÇEVRE ANALİZİ .................................................................................................... 10

2.1. Dünyadaki Durum ve Gelişmeler .................................................................................. 10

2.2. Türkiye Piyasaları ............................................................................................................. 11

2.3. Üst Politika Metinleri ........................................................................................................ 14

2.4. Durum Analizi (SWOT/GZFT) ............................................................................................ 19

MİSYONUMUZ ......................................................................................................... 20

VİZYONUMUZ .......................................................................................................... 20

AMAÇLAR, HEDEFLER, STRATEJİLER ................................................................ 21

iv

KISALTMALAR

AB Avrupa Birliği İFK İpotek Finansmanı Kuruluşu

İslam İşbirliği Teşkilatı Ekonomik ve

BİST Borsa İstanbul A.Ş. İSEDAK

Ticari İşbirliği Daimi Komitesi

Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası Finansal Araç Piyasaları Direktifi

EBRD (European Bank for Reconstruction MiFID ( M arkets in Financial Instruments

and Development) Directive)

Avrupa Sermaye Piyasası Otoritesi

ESMA (European Securities and Markets MKK Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş.

Authority)

Finansal İstikrar Kurulu (Financial Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma

FSB Stability Board) OECD Ö rgütü (Organization for Economic

Co-operation and Development)

ABD Menkul Kıymetler ve Borsa

Gayrimenkul ve Gayrimenkul Yatırım

GYODER SEC Komisyonu (Securities and

Ortaklığı Derneği

Exchange Commission)

Güç, Zayıflık, Fırsat ve Tehdit Analizi

GZFT (Strengths, Weaknesses, SPKn 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu

Opportunities, Threats/SWOT)

IASB Uluslararası Muhasebe Standartları Teknik Yardım ve Bilgi Paylaşımı

Kurulu (International Accounting TAIEX (Technical Assistance and

Standards Board) Information Exchange)

İslam Kalkınma Bankası (Islamic İstanbul Takas ve Saklama Bankası

IDB Takasbank

Development Bank) A.Ş.

İslami Finansal Hizmetler Kurulu

IFSB TSPB Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği

(Islamic Financial Services Board)

Uluslararası Para Fonu (International Uluslararası Finansal Raporlama

IMF UFRS

Monetary Fund) Standartları

Uluslararası Menkul Kıymet

Komisyonları Örgütü (International

IOSCO WB Dünya Bankası (World Bank)

Organization of Securities

Commissions)

Uluslararası Standardizasyon Örgütü

Dünya Borsalar Federasyonu (World

ISO (International Organization for WFE

Federation of Exchanges)

Standardization)

v

DURUM ANALİZİ

1. KURUM İÇİ ANALİZ

1.1. Kurumsal Çerçeve

Sermaye Piyasası Kurulu, sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi

bir ortamda işleyişinin ve gelişmesinin sağlanması, yatırımcıların hak ve menfaatlerinin

korunmasını düzenlemek ve denetlemek amacıyla 1982 yılında kurulmuştur. Sermaye Piyasası

Kurulu Türkiye’nin ilk özerk düzenleyici ve denetleyici kurumu olup yetkilerini kendi sorumluluğu

altında bağımsız olarak kullanır.

1.2. Yasal Yükümlülükler ve Mevzuat

Sermaye piyasası alanı ilk kez 28/7/1981 tarih ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu ile

düzenlenmiştir. 2499 sayılı Kanun ilerleyen yıllarda çeşitli değişikliklere uğramış ve sonrasında

gelişen ihtiyaçlara ve özellikle son yıllarda küresel finans sisteminde yaşanan gelişmelere cevap

vermek ve 2023 İstanbul Uluslararası Finans Merkezi projesini gerçekleştirebilmek amacıyla 6362

sayılı yeni SPKn 30.12.2012 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup yeni

SPKn bağlamında yürütülen ikincil düzenleme çalışmaları tamamlanmıştır. Sonrasında zaman

zaman ortaya çıkan ihtiyaç ve gelişmeler çerçevesinde gerek SPKn’da gerekse SPK tarafından

yapılan ikincil düzenlemelerde çeşitli tarihlerde değişiklikler de gerçekleşmiştir.

SPKn ile sermaye piyasasının Türkiye ekonomisinin gücünü yansıtır bir yapıya ulaştırılması

hedeflenmiş, uluslararası en iyi uygulama örnekleri doğrultusunda yeni finansal mimarinin

unsurlarını içeren, kurumsal yeniden yapılanmayı ve yatırımcıların hak ve yararlarının etkin bir

şekilde korunmasını sağlayan bir çerçeve oluşturulmaya çalışılmıştır.

6362 sayılı Kanun’un 2’nci maddesine göre; sermaye piyasası araçları ile bunların ihracı, halka

arzı ve satışı, sermaye piyasası araçlarını ihraç veya halka arz edenler, borsalar ve sermaye

piyasası araçlarının işlem gördüğü diğer teşkilatlanmış piyasalar, sermaye piyasası faaliyetleri,

sermaye piyasası kurumları, piyasa işleticileri, Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği, Türkiye

Değerleme Uzmanları Birliği, merkezi takas kuruluşları, merkezi saklama kuruluşları, Merkezi Kayıt

Kuruluşu ve Sermaye Piyasası Kurulu SPKn hükümlerine tabidir.

Sermaye Piyasası Kanunu’nun 128’inci maddesinde Kurulun başlıca görev ve yetkileri sayılmıştır.

Kurul, yetkilerini düzenleyici işlemler tesis ederek ve özel nitelikli kararlar alarak kullanmaktadır.

Düzenleyici işlem niteliğindeki yönetmelik ve tebliğler, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe

konur.

2022-2026 STRATEJİK PLAN 1 SERMAYE PİYASASI KURULU

Kurul, Kanun tarafından verilen görev ve yetkiler çerçevesinde aşağıda yer alan ana faaliyetleri

yürütür:

 Sermaye piyasası araçlarının ihracına, kamunun aydınlatılmasına ve ihraççılara ilişkin

esasların belirlenmesi,

 Sermaye piyasası faaliyetleri ve sermaye piyasası kurumlarının bu Kanun kapsamındaki

faaliyet esaslarının belirlenmesi, bu çerçevede Kanun’un 35’inci maddesinde sayılan

sermaye piyasası kurumları ile 35/A maddesi uyarınca kitle fonlama platformlarının kuruluş ve

faaliyet şartlarının belirlenmesi, yatırım hizmetlerinin içeriği ve bu faaliyette bulunabilecek

kuruluşlara ilişkin yetki belgesi verilmesi, yatırım ortaklıkları ve yatırım fonları da dâhil olmak

üzere kolektif yatırım kuruluşlarının, konut ve varlık finansmanı ile ipotek finansmanı

kuruluşlarının, sermaye piyasasında faaliyette bulunacak bağımsız denetim, derecelendirme

ve değerleme kuruluşlarının kuruluş ve faaliyet şartlarının belirlenmesi, istenecek belgeler

çerçevesinde gerekli yetki ve izin belgelerinin verilmesi,

 Sermaye piyasalarında borsaların kuruluş ve faaliyet şartlarının belirlenmesi, borsacılık

faaliyetleri kapsamında ilgili borsalara kotasyon, işlemlerin durdurulması ve kottan çıkarma,

borsaların ve piyasa işleticilerinin mali ve bilgi sistemleri denetimine ilişkin düzenlemelerin

yapılması, istenecek belgeler çerçevesinde gerekli yetki ve izin belgelerinin verilmesi,

 Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği ve Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği, merkezi takas

kuruluşları, merkezi saklama kuruluşları ve Merkezi Kayıt Kuruluşu’nun faaliyet konularının,

statülerinin belirlenmesi, istenecek belgeler çerçevesinde gerekli yetki ve izin belgelerinin

verilmesi ve bahsi geçen kurumların denetlenmesi, Yatırımcı Tazmin Merkezi’nin görev

tanımının ve ilgili tazminin kapsamının, tedrici tasfiye sisteminin belirlenmesi,

 Sermaye piyasalarında getirilen düzenlemelere uyumun çeşitli sistemler kurarak

denetlenmesi, bu kapsamda Kanun’a aykırı ihraçlarda, örtülü kazanç aktarımlarında,

sermaye piyasası kurumlarının hukuka aykırı faaliyet ve işlemlerinde, ilgili kurumlarının mali

durumlarının bozulmasında, izinsiz sermaye piyasası faaliyetlerinin tespitinde, kamuya

açıklanan ilan, reklam ve açıklamalarında, bilgi suiistimali ve piyasa dolandırıcılığında,

usulsüz halka arzlarda, güveni kötüye kullanma ve sahtecilik fiillerinde, bilgi belge vermeme,

denetimin engellenmesi, yasal defterlerde, muhasebe kayıtlarında ve finansal tablo ve

raporlarda usulsüzlük konularında denetim yapıp gerekli cezai ve/veya idari yaptırımların

uygulanması ve gerekli tedbirlerin alınması,

 Sermaye piyasasında yapılan düzenleme ve denetim faaliyetleri kapsamında uluslararası

işbirliğine gidilmesi, diğer finansal düzenleyici ve denetleyici kurumlarla bilgi belge paylaşımı

sağlanmasına yönelik anlaşmalar yapılması, uluslararası mevzuatın yakından takip edilerek

gelişen piyasa koşullarına uyum sağlanmasına yönelik çalışmalar yapılması.

1.3. Organizasyon Yapısı

Sermaye Piyasası Kurulu, Kurul Başkanı ve Üyeleri (Kurul Karar Organı) ile Başkana bağlı olarak

Kurul faaliyetlerini yürüten teşkilattan oluşur. Kurul çalışmaları Kurul Başkanına bağlı başkan

yardımcılıkları altında çalışan hizmet birimleri tarafından gerçekleştirilmektedir. Kurulun idari

özerk yapısı piyasalardaki değişmelere çabuk adapte olabilecek hızlı değerlendirme ve karar

alma süreci sağlamaktadır.

2022-2026 STRATEJİK PLAN 2 SERMAYE PİYASASI KURULU

Tablo 1: Sermaye Piyasası Kurulu Organizasyon Şeması

Kurul Karar Organı, biri başkan, biri ikinci başkan olmak üzere yedi üyeden oluşur. Kurul Başkanı,

Başkanlık teşkilatının da başıdır. Başkan, ikinci başkan, başkan vekili ve üyeler,

Cumhurbaşkanınca atanır.

Kurul Başkanı ve Üyelerinin görev süreleri dört yıldır.

Hizmet birimleri; Denetleme Dairesi, Ortaklıklar Finansmanı Dairesi, Aracılık Faaliyetleri Dairesi,

Kurumsal Yatırımcılar Dairesi, Piyasa Gözetim ve Denetim Dairesi, Araştırma Dairesi, Muhasebe

Standartları Dairesi, Bilgi İşlem, İstatistik ve Enformasyon Dairesi, Hukuk İşleri Dairesi, Kurumsal

İletişim Dairesi, Strateji Geliştirme Dairesi ve İdari ve Mali İşler Dairesi'nden oluşmaktadır.

1.4. İnsan Kaynakları

Kurulun Ankara merkez ve İstanbul ofislerinde Aralık 2021 itibariyle yönetici, meslek personeli,

kariyer dışı ihtisas personeli, idari personel ile diğer personel statüsünde toplam 644 kişi

çalışmaktadır. Genç, dinamik ve iyi eğitimli bir personel profiline sahip olan Kurulda, yüksek lisans

derecesine sahip personelin oranı %40, doktora derecesine sahip personelin oranı ise %4,5’tur.

Sermaye Piyasası Kurulu’nun faaliyet alanının yüksek derecede teknik uzmanlık gerektirmesi,

faaliyetlerin gittikçe karmaşıklaşan, değişen ve gelişen bir ortamda yürütülüyor olması rekabetçi

bir seçme sınavı ile kalifiye personel istihdam edilmesini gerektirmektedir. Nitelikli personelin

istihdamı ve eğitimi için destek veren Kurulda uzman yardımcılarının seçimi, yetiştirilmesi ve

yetkilendirilmesi özel öneme sahip olup, belirli kurallara bağlanmıştır. Yarışma sınavları ile seçilen

adaylar en az üç yıllık bir yardımcılık döneminden sonra yeterlik sınavına tabi tutulmaktadır. Kurul

tarafından hazırlanan genel ve özel yetiştirme programları ile uzman yardımcılarının en iyi

biçimde yetiştirilmesi amaçlanmaktadır. Yetiştirme programlarında, sermaye piyasasında

denetim, gözetim ve düzenleme görevinin yerine getirilmesine yönelik nitelik ve sorumluluk

bilincinin geliştirilmesine, bu alanlara yönelik teorik, mesleki bilginin yerleştirilmesine, teorik ve

2022-2026 STRATEJİK PLAN 3 SERMAYE PİYASASI KURULU

mesleki bilginin dünya ve Türkiye uygulamalarıyla desteklenmesine, mesleki konularda bilimsel

çalışma ve araştırma alışkanlığı kazandırılmasına önem verilmektedir.

Kurul hem uluslararası mesleki çalışmalara katılım sağlanmasına, hem de personelinin

yetkinliğinin ve bilgi donanımının sürekli gelişimine özen göstermektedir. Bu amaçla Kurul görev

ve faaliyet alanı ile ilgili uluslararası organizasyon ve kuruluşlarda zaman zaman personel

görevlendirerek ilgili kuruluşların çalışmalarını yakından takip etmekte ve bu çalışmalarda aktif

rol üstlenmektedir. Diğer taraftan, finans piyasalarının giderek küresel ve karmaşık bir yapı haline

gelmesi de dikkate alındığında, bu yapının denetimi ve düzenlenmesi amacıyla Kurulun nitelikli

işgücü istihdamının sürdürülebilmesi için ücretlendirme politikasının dünyada ve ülkemizde

özellikle finans sektöründeki gelişmelere ve güncel koşullara göre belirlenmesi önem arz

etmektedir.

1.5. Fiziki Kaynaklar

Kurul faaliyetlerini Ankara ve İstanbul’da bulunan iki hizmet binasında yürütmektedir. İstanbul

Finans Merkezi projesine paralel olarak artacak personel sayısı ile görev ve sorumluluklar

çerçevesinde İstanbul’da yeni hizmet binasının yapımı hususundaki çalışmalar

sürdürülmektedir. Kurulun merkezinin İstanbul’a taşınmasına ilişkin iş ve işlemler tamamlanıncaya

kadar merkezi Ankara’dadır.

1.6. Mali Durum

SPKn’nun 130’uncu maddesinde Kurulun gelirlerinin giderlerini karşılamasının esas olduğu, Kurul

bütçesinin 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda belirtilen usul ve esaslara göre

hazırlanacağı belirtilmiştir. Kurulun tüm giderleri, Kurul bütçesinden karşılanmaktadır. İhraççılar

veya halka arz edenler, satışı yapılacak sermaye piyasası araçlarının ihraç değerinin azami

%0,3’üne kadar; yatırım fonları ve değişken sermayeli yatırım ortaklıkları için ise üçer aylık

dönemlerin son iş günündeki net varlık değerlerinin %0,005’i tutarında bir ücreti Kurul hesabına

yatırmaktadır. Belirtilen oranları aşmamak kaydıyla, Kurul, sermaye piyasası aracının niteliği,

vadesi veya ihraççı türü dikkate alınmak suretiyle farklı oranlar belirleyebilmekte, ihraçları teşvik

edici hükümler de getirebilmektedir1. Ayrıca, Cumhurbaşkanı alınacak ücretleri kanuni

1 Örneğin, Kurul Karar Organının 24/06/2016 tarih ve 20/710 sayılı Kararı ile, “Pay ilk ve ikincil halka arzları

ile kira ve gayrimenkul sertifikası ihraçlarında sermaye piyasası mevzuatının ilgili hükümleri uyarınca

alınacak Kurul ücretlerinde yüzde 50 oranında indirime gidilmesine ve sermaye piyasalarında faaliyette

bulunan diğer kurumlara da benzer bir yaklaşım göstermeleri konusunda tavsiyede bulunulmasına” karar

verilmiştir. Benzer şekilde, 14.05.2020 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren III-59.1 Sayılı

Teminatlı Menkul Kıymetler Tebliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile; ipotek finansmanı kuruluşları

tarafından yapılacak teminatlı menkul kıymet ihraçlarında Kurul ücretinin yarısı oranında tahsil edilmesi,

VII-128.8 sayılı Borçlanma Araçları Tebliği’nde 13/6/2020 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe

giren değişiklikle; ipotek finansmanı kuruluşları tarafından yapılacak borçlanma aracı ihraçlarında Kurul

ücretinin yarısı oranında tahsil edilmesi, 23.12.2020 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren

Emeklilik Yatırım Fonlarının Kuruluş ve Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik

Yapılmasına Dair Yönetmelik ile; Borsa İstanbul A.Ş. tarafından hesaplanan BIST Sınai Endeksi’ni takip etmek

üzere kurulan endeks fonlar ile aynı endekste yer alan ihraççıların ihraç ettiği sermaye piyasası araçlarına

yatırım yapan ve unvanında sanayi sektörü ibaresine yer verilen fonlar için kayda alma ücretinin yüzbinde

sıfır olarak uygulanması yönünde düzenlemeler yapılmıştır. Yine, çevreye ve sürdürülebilirliğe olumlu etki

edecek yatırımların sermaye piyasası yoluyla finansmanının teşvik edilmesi için, Kurul Karar Organının

24/02/2022 tarih ve 10/296 sayılı İlke Kararı ile kabul edilen “Yeşil Borçlanma Aracı, Sürdürülebilir Borçlanma

2022-2026 STRATEJİK PLAN 4 SERMAYE PİYASASI KURULU

oranlarının iki katını aşmamak üzere artırmaya veya kanuni oranlarına indirmeye yetkili kılınmıştır.

Diğer taraftan, Kurul tarafından düzenlenen ve denetlenen borsaların ve diğer teşkilatlanmış

piyasaların, merkezi takas kurumlarının, merkezi saklama kurumlarının ve Merkezi Kayıt

Kuruluşu’nun faiz gelirleri hariç tüm gelirleri üzerinden, Kurula 2014 yılı gelirleri üzerinden

kaydedilmiş olan gelir tutarlarının her yıl, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Türkiye geneli için

hesaplanan Tüketici Fiyat Endeksi ve Yurtiçi Üretici Fiyat Endeksinin, Aralık ayından bir önceki

yılın Aralık ayına göre değişim oranlarının aritmetik ortalaması oranında artırılması suretiyle

bulunacak tutarları Kurul bütçesine gelir olarak kaydedilmektedir.

Kurul, 2021 yılı itibariyle toplam 462.527.969 TL gelir elde etmiş olup, aynı dönemde giderler

438.570.929 TL olarak gerçekleşmiştir. Cari transferler kaleminden 2021 yılı içinde gelir fazlası

olarak genel bütçeye 272.568.994 TL aktarma yapılmıştır. Sermaye Piyasası Kurulu 2022 yılı bütçe

ödeneği ise 527 milyon TL’dir.

SPKn’da, Kurulun gelirleri giderlerini karşılamaya yetmediği takdirde, açığın genel bütçeden

yapılacak Hazine yardımlarından karşılanması öngörülmüş olmasına karşın, 1992 yılından bu

yana Hazine yardımı alınmamıştır.

Kurul, SPKn ve ilgili mevzuat çerçevesinde sahip olduğu mali kaynaklarını görev ve yetkilerinin

gerektirdiği ölçüde kendi bütçesi ile 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nda tabi

olduğu esasları da dikkate alarak kullanmaktadır.

1.7. Teknolojik Altyapı

Sermaye Piyasası Kurulu, faaliyetlerinin daha etkin, hızlı, güvenilir ve uluslararası standartlara

uygun bir şekilde yapabilmesi amacıyla bilgi sistemlerinin geliştirilmesi, işletilmesi, yönetilmesi ve

güncellenmesine özel önem vermektedir. Bu kapsamda geliştirilen bilgi işlem alt yapısı, hem

Kurul içinde iş süreçlerinin sistematik yürütülmesini ve raporlamasını sağlamakta, hem de Kurulun

gözetim ve denetimi altındaki kurumların faaliyetlerinin etkin bir şekilde izlenmesini

kolaylaştırmaktadır. Bu çerçevede bilgi sistemleri ve teknolojileri konularındaki gelişmeler takip

edilerek bunlardan en üst düzeyde ve en doğru şekilde yararlanılmaya çalışılmaktadır.

Kurulun gözetim ve denetim görevinin yerine getirilmesi amacıyla geliştirilen uygulamalarla BİST,

MKK, Takasbank ve diğer ilgili kuruluşlardan alınan verilerle gerçekleşen işlemlerin elektronik

ortamda takip edilebilmesi ve incelenebilmesi sağlanmakta, gözetim etkin bir şekilde yerine

getirilebilmektedir.

Kurul bünyesinde, bilişim faaliyetleri kapsamında 2006 yılında kurularak belgelendirilen “TSE ISO

27001 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi” sayesinde bilişim sistem ve teknolojilerinin etkin ve güvenli

kullanımı ile süreçlerde sürekli iyileştirme sağlanabilmektedir.

Aracı, Yeşil Kira Sertifikası, Sürdürülebilir Kira Sertifikası Rehberi” kapsamındaki sermaye piyasası araçlarının

ihraçlarında sermaye piyasası mevzuatının ilgili hükümleri uyarınca alınacak Kurul ücretlerinde yüzde 50

oranında indirime (kira sertifikaları için 24.06.2016 tarih ve 20/710 sayılı Kurul Kararı ile sağlanan indirime ek

olarak) gidilmesine karar verilmiştir.

2022-2026 STRATEJİK PLAN 5 SERMAYE PİYASASI KURULU

1.8. Temel Değer ve İlkeler

Tablo 2: Sermaye Piyasası Kurulu Temel Değer ve İlkeleri

Mesleki Uzmanlık

Kurul faaliyetlerinin nitelikli uzman personelce kamu çıkarları ve piyasanın ihtiyaçları

gözetilerek, sorumluluk bilinci içerisinde yürütülmesidir.

Bağımsızlık

Görevlerini yerine getirirken herhangi bir talimat çerçevesinde hareket

edilmemesidir.

Güvenilirlik

Alanında en doğru ve en güncel bilgilere sahip olunmasıdır.

Etkinlik

Düzenleme, denetleme ve diğer faaliyetlerin fayda/maliyet yaklaşımına dayalı

olarak yürütülmesidir.

Duyarlılık

Sermaye piyasalarında oluşabilecek risklere ve uygulamada karşılaşılan sorunlara

hızlı ve etkili şekilde cevap verilebilmesidir.

Zamanlılık

Faaliyetlerle ilgili olarak kişi ve kurumların başvurularının zamanında ve etkin şekilde

sonuçlandırılmasıdır.

Sürekli Gelişim

Dünyadaki gelişmelerin yakından takip edilerek piyasanın gelişimine yönelik

çalışmalara öncelik verilmesidir.

Tarafsızlık

Faaliyet alanıyla ilgili tüm taraflara eşit mesafede yaklaşılması, her türlü

ayrımcılıktan kaçınılması ve adil davranılmasıdır.

Şeffaflık

Faaliyetler hakkında kamunun periyodik olarak ve yeterli detayda

bilgilendirilmesidir.

Katılımcılık

Düzenlemelerin oluşturulmasında ve uygulamayı yönlendirecek esasların

belirlenmesinde ilgili tarafların görüşlerine önem verilmesidir.

İşbirliği

İlgili ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlarla yakın bir işbirliği ve dayanışma içinde

bulunulmasıdır.

Saygı

Faaliyet alanıyla ilgili tüm taraflara karşı saygılı ve anlayışlı davranılması, farklı

düşünce ve görüşlere değer verilmesidir.

Teknolojiden Yararlanma

Bilgi sistemleri ve teknolojileri konularındaki gelişmeleri takip ederek bunlardan en

üst düzeyde ve en doğru şekilde faydalanılmasıdır.

2022-2026 STRATEJİK PLAN 6 SERMAYE PİYASASI KURULU

1.9. Paydaşlarımız

Genel olarak, Kurulu doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen veya Kurulun etkilediği, kişi, kurum

ve kuruluşlar ile sağlanan ürün ve hizmetlerden yararlanıcılar olarak ifade edilebilecek

paydaşlarımıza Tablo 3’te yer verilmektedir.

Tablo 3: PAYDAŞLAR

Yatırımcılar

Halka Açık  Borsa Şirketleri

Şirketler  Borsa Dışı Şirketler

Sermaye  Yatırım kuruluşları

Piyasası  Kolektif yatırım kuruluşları

 Sermaye piyasasında faaliyette bulunacak bağımsız denetim, değerleme

Kurumları

ve derecelendirme kuruluşları

 Portföy yönetim şirketleri

 İpotek finansmanı kuruluşları

 Konut finansmanı ve varlık finansmanı fonları

 Varlık kiralama şirketleri

 Merkezi takas kuruluşları

 Merkezi saklama kuruluşları

 Kuruluş ve faaliyet esasları Kurulca belirlenen diğer sermaye piyasası

kurumları

İlgili Kurum ve  Borsa İstanbul A.Ş,

Kuruluşlar  Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş.

 İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş

 Sermaye Piyasası Lisanslama Sicil ve Eğitim Kuruluşu A.Ş.

 Yatırımcı Tazmin Merkezi

 Kitle fonlama platformları

Meslek Birlikleri  Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği

ve Dernekleri  Türkiye Değerleme Uzmanları Birliği

 Türkiye Bankalar Birliği

 Türkiye Katılım Bankaları Birliği

 Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler

Odaları Birliği(TÜRMOB)

 Borsaya Kote Ortaklık Yöneticileri Derneği(KOTEDER)

 Gayrimenkul ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı Derneği(GYODER)

 Türkiye Kurumsal Yatırımcı Yöneticileri Derneği(TKYD)

 Türkiye Kurumsal Yönetim Derneği (TKYD)

 Bağımsız Denetim Derneği(BDD)

 Borsa Yatırımcıları Derneği(BORYAD)

 Türkiye İç Denetim Enstitüsü(TİDE)

 Yatırımcı İlişkileri Derneği(TÜYİD)

 Diğerleri

İşbirliği Yapılan  Cumhurbaşkanlığı

Yurt İçi Kamu  Cumhurbaşkanı Yardımcılığı

 Strateji ve Bütçe Başkanlığı, İletişim Başkanlığı

 Dijital Dönüşüm Ofisi, Finans Ofisi, İnsan kaynakları Ofisi

2022-2026 STRATEJİK PLAN 7 SERMAYE PİYASASI KURULU

Tablo 3: PAYDAŞLAR

Kurum ve  Hazine ve Maliye Bakanlığı

Kuruluşları  Dışişleri Bakanlığı

 Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

 İçişleri Bakanlığı

 Ticaret Bakanlığı

 Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu

 Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

 Rekabet Kurumu

 Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu

 Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu

 Mali Suçları Araştırma Kurulu

 Türkiye İstatistik Kurumu

 Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu

 Avrupa Birliği Başkanlığı

 Merkezi Finans ve İhale Birimi

 OECD Nezdinde Türkiye Daimi Temsilciliği

 Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı

 Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu

 Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu

 Diğerleri

İşbirliği Yapılan  Avrupa Komisyonu, Avrupa Komisyonu Türkiye Temsilciliği ve Avrupa Menkul

Yurt Dışı Kurum Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi (ESMA)

ve Kuruluşlar  Avrupa Komisyonunun Genişlemeden Sorumlu Genel Müdürlüğü

bünyesindeki Teknik Yardım Bilgi Paylaşımı Ofisi (TAIEX)

 Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD)

 Uluslararası Menkul Kıymetler Komisyonları Örgütü (IOSCO)

 Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD)

 Dünya Bankası (WB)

 Uluslararası Para Fonu (IMF)

 Finansal İstikrar Kurulu (FSB)

 Dünya Ticaret Örgütü (WTO)

 Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (IASB)

 İslami Finansal Hizmetler Kurulu (IFSB)

 İslam İşbirliği Teşkilatı Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimi Komitesi (ISEDAK)

 İslam Kalkınma Bankası (IDB)

 Bağımsız Denetim Düzenleyicileri Uluslararası Forumu (IFIAR)

 Akdeniz Menkul Kıymet Düzenleyicileri Birliği

 Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (ECO)

 Yabancı ülkelerin sermaye piyasalarını düzenleme ve denetimden sorumlu

muadil kuruluşları

 ABD Halka Açık Şirketler Muhasebe Gözetim Kurulu (PCAOB)

 Diğerleri

Yasama Organı

Kurulun Denetimini Yapan Kuruluşlar

(T.C. Sayıştay Başkanlığı, Devlet Denetleme Kurulu)

Yargı Kuruluş ve Mensupları (Mahkemeler, Savcılıklar)

2022-2026 STRATEJİK PLAN 8 SERMAYE PİYASASI KURULU

Tablo 3: PAYDAŞLAR

Diğer Yürütme Organları

Üniversiteler

Basın Yayın Organları

Kurul Personeli

Yukarıdaki tabloda yer alan paydaşlar açısından Sermaye Piyasası Kurulu Aralık 2021 itibariyle;

2,4 milyon kişilik pay senedi, 3,2 milyon kişilik yatırım fonu, 13,3 milyon kişiyi aşkın bireysel emeklilik

ve 47 bin kişiyi aşkın özel sektör borçlanma aracı yatırımcısının, bu yatırımcılara hizmet sunan 118

yatırım kuruluşunun, borsada işlem gören ve piyasa kapitalizasyonu 2 trilyon 182 milyar TL’yi aşan

446 halka açık şirketin, borsada işlem görmeyen 115 halka açık şirketin, yönettiği toplam

varlıkların değeri 653 milyar TL’yi aşan 52 portföy yönetim şirketinin, portföy değeri 304 milyar

TL’yi aşan yatırım fonlarının, portföy değeri 245 milyar TL’ye yaklaşan 375 bireysel emeklilik

fonunun, portföy değeri 6 milyar TL’ye yaklaşan 50 yatırım ortaklığının, yetkili 108 bağımsız

denetim kuruluşunun, 148 gayrimenkul değerleme şirketinin ve 9 derecelendirme kuruluşunun

ana paydaşları olduğu piyasada görevlerini yerine getirmektedir.

Kurul faaliyetlerinin etkin ve verimli bir şekilde gerçekleştirilmesi, paydaşların ihtiyaç ve

taleplerinin yerine getirilebilmesi amacıyla, sermaye piyasası yatırımcıları ve ihraççılar ile diğer

örgüt ve kamu kurumlarıyla diyaloğa büyük önem verilmektedir. Bu amaçla düzenleme

çalışmalarında konu ile ilgili paydaşların da sürece dâhil edilmesi sağlanmakta, yapılan toplantı

ve konferanslara ilgili kişi, kurum ve sektör temsilcilerinin de davet edilmesi, yazılı, sözlü ve/veya

Kurul internet sitesi aracılığıyla görüşlerinin alınması vb. yöntemlerle ilgili paydaşların faaliyetlerle

ilgili süreçlere katılımları sağlanmaktadır.

Aynı şekilde Kurulun internet sitesi üzerinden iletilebilen bilgi edinme başvurusu, görüş, öneri ve

talepler de paydaşların Kuruldan beklentileri ile ilgili önemli veriler sağlamaktadır.

2022-2026 STRATEJİK PLAN 9 SERMAYE PİYASASI KURULU